Protein Nedir? Protein Özellikleri, Proteinli Besinler Listesi

tarafından
17
Protein Nedir? Protein Özellikleri, Proteinli Besinler Listesi

Hücrenin yapı taşı olan protein, aminoasitlerin bir araya gelmesinden oluşur. Vücudun en küçük yapı taşı olan proteinler, hücrelerin ana maddesini oluşturmaktadır. Hücrelerdeki tüm biyolojik faaliyetlerde görev alırlar. Bilinen 22 aminoasitten 8 tanesi vücutta yapılamadığından, elzem aminoasit olarak isimlendirilir. Proteinler kandan beyine, kemikten saça kadar tüm dokularda bulunurlar, dokuların onarımında ve yenilenmesinde kullanılırlar. Çeşitli enzimler, salgılar ve hormonlar protein yapısındadır. Protein, kimyasal maddelerle işlenmemiş olan gıda maddelerinde bulunmaktadır. Ör­nek verecek olursak eğer, pirinç ve portakalda yüzde 8, patateste yüzde 10, bezelyede yüzde 26 oranında protein bulunmaktadır. Yulaflı ve buğdaylı gıdalarda ise yüzde 16 oranında protein bulunur.

Proteinlerin Özellikleri

Vücudun hastalıklara karşı direncinin artmasında, sinirsel iletilerin sağlanmasında, hormonların yapısını oluşturmasında, kanın pıhtılaşmasında, büyüme ve ergenlik dönemlerinde yeni dokuların yapılmasında, yıpranan dokuların onarılmasında, hücrelerin sıvı dengesinin korunmasında, vücuda yağların ve karbonhidratların yeterli miktarda alınamadığı zaman enerji kaynağı olarak kullanılmasında, proteinlerin önemi büyüktür.

Protein Eksikliğinde Vücutta Oluşan Durumlar

Proteinlerin vücuda katkı sağlayan özelliklerinin yanında, eksikliği halinde vücutta etkisini gösterdiği durumlar vardır. Bu etkilerin arasında vücudun çabuk yorulması, durgunluk gibi belirtilerin yanı sıra, ilerleyen dönemlerde kansızlık, hastalıklara karşı vücut direncinin azalması, diş eti hastalıkları, kan basıncının düşmesi, göz rahatsızlıkları ve siroz gibi belirtiler görülebilir. Proteinin eksikliğinin zararlı olmasından ziyade, vücuda fazla miktarda protein almak da özellikle de karaciğer rahatsızlığı açısından zararlıdır.

Proteinlerin Görevleri Nelerdir?

  • Protein hücre geçişine katılmakla birlikte madde geçişinde de önemli rol oynar.
  • Hormonların büyük kısmının yapısını oluşturur.
  • Taşıma görevi yapar.
  • Enzimlerin yapısına katılıp yıkım ve yapıma yardımcı olur.
  • Proteinlerden oluşan antikorlar vücudu yabancı maddelere ve mikroplara karşı korur.
  • Fibrojen adı verilen protein, pıhtılaşmada önemli rol oynayarak kan kaybının yaşandığı durumlarda kan kaybını önler.
  • Kas proteinlerden olan aktin ve miyozin kaslarının kasılıp gevşemesine yardımcı olur.
  • Eklem, deri, diş, tırnak ve damarlarda bulunan bu proteinler yapıların dayanıklılığını arttırır.
  • Kanın osmatik basıncını ayarlar.

Protein hangi besinlerde bulunur?

Peynir : Peynir türleri içinde en yüksek proteine sahip peynir, tuzsuz parmesanpeyniridir. 100 gramında yaklaşık 41 gram protein olan bu peyniri ülkemizde bulmak, bulsak da düzenli tüketmek, dolgun bütçeleri bile zorlayabilir. Ancak diğer peynir türleri de protein açısından zengindir. Peynir türünü seçerken olabildiğince az yağ içeren cinsleri veya tamamen yağsız olanları tercih ederseniz, protein ihtiyacınızı karşılamaya çalışırken kilo alma riskini de azaltmış olursunuz.

Yumurta : Yumurta da kolay bulunabilen bir protein kaynağıdır ve protein içeriği oldukça zengindir. Sarısı ayıklanarak yendiğinde kalorisi düşer, protein içeriğinin büyük bir kısmı yumurtanın beyazında olduğu için, protein miktarında fazla bir düşüş de görülmez. Yumurtanın boyutlarına ve kalitesine göre değişmekle birlikte bir yumurtada 6-8 gr kadar protein vardır.

Dana eti : Yağsız et de iyi bir protein kaynağıdır. Etin içindeki yağ miktarı, etin kalitesine, hayvanın beslenme şatlarına ve etin elde edildiği bölgeye göre değişecektir. İyi kalite ve yağsız dana etinin 100 gramında 36 gram kadar protein bulunabilir.

Somon ve ton balığı : Balık, yalnızca protein açısından değil, fosfor ve omega yağ asitleri açısından da zengindir. Sağlıklı ve besleyici bir protein kaynağı olan ton balığının 100 gramında yaklaşık 30 gr, somon balığında 100 gr civarında protein vardır.

Tavuk, hindi ve kuzu eti : Yine olabildiğince yağsız olmak kaydıyla hindi, tavuk ve kuzu etinde de yüksek oranda protein vardır. Etin kalitesine ve bir takım başka şartlara bağlı olmakla beraber, bu etlerin 100 gramında 30 gram civarında protein vardır.

İri fasulye türleri : Fasulye protein açısından zengin bir bakliyattır. Fasulye ne kadar irileşir ve olgunlaşırsa, içindeki protein oranı da o denli artacaktır. Fasulye cinsleri içinde en yüksek protein oranı, fırınlanmış soya fasulyesindedir. İyice olgunlaşmış ve fırınlanmış soya fasulyesinin 100 gramında 40 gr kadar protein olabilir. Onun hemen ardında 100 gramında 15,5 gr protein içeren, acı bakla gelmektedir.

Fırınlanmış kabak ve karpuz çekirdeği : Kavrulmuş ya da fırınlanmış kabak çekirdeğinin 100 gramında 33 gr kadar, karpuz çekirdeğinin 100 gramında ise 28 gr kadar protein vardır.

Mercimek, yer fıstığı ve baklagiller : Baklagiller, bitkisel besinler arasında en yüksek protein oranlarına sahip olanlardandır. Bu sayede, protein eksikliği yüzünden sıkça sorun yaşayan vejeteryen beslenmeyi benimseyenler için de faydalı olabilir. Kuru hâlde 100 gram gelen mercimek, 26 gram civarında protein içerir. Yer fıstığının 100 gramında da yaklaşık 24 gram protein vardır.